Όροι αποδοχής λέξεων

Α. ΓΕΝΙΚΑ

Δεκτές είναι μόνο οι λέξεις της νέας Eλληνικής γλώσσας που υπάρχουν στα ισχύοντα βοηθήματα-λεξικά τα οποία είναι τα εξής (1) :

  1. "Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής", Ίδρυμα Μ. Τριανταφυλλίδη, 1998.
  2. "Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας", Γ. Μπαμπινιώτης, Έκδοση 1998, αναθεωρημένη 2005  (μόνον οι τύποι με έντονα τυπογραφικά στοιχεία).
  3. "2γράμματες και 3γράμματες λέξεις Νέων Ελληνικών", Όμιλος Σκράμπλ Καστοριάς, 2006  (και οι παράγωγοι τύποι από την κλίση τους). (2).

(1) Δεν είναι δεκτές οι λέξεις ή οι τύποι λέξεων που περιέχονται σε πλαίσια (επεξηγήσεις-σχόλια) και σε αγκύλες-εισαγωγικά, που αναφέρονται στην ετυμολογία των λέξεων ή σε παλαιότερη χρήση-γραφή τους.

(2) Για θέματα γραμματικής και κλίσης λέξεων της δημοτικής χρησιμοποιούνται οι πίνακες κλίσεων του [1] και σε περίπτωση τύπου λέξης που δεν δίνεται χρησιμοποιείται επικουρικά και η «Νεο-Ελληνική Γραμματική της Δημοτικής», Ίδρυμα Μ. Τριανταφυλλίδη, 2002.

Β. ΔΕΚΤΕΣ ΛΕΞΕΙΣ

Για να γίνει δεκτή μία λέξη δεν είναι υποχρεωτική η ερμηνεία της από τον παίκτη.

Είναι δεκτά:

  1. Τα υποκοριστικά και μεγεθυντικά μόνο αν υπάρχουν αυτούσια στα λεξικά.
  2. Οι λέξεις της καθομιλουμένης, αργκό ή διαλέκτων μόνο αν υπάρχουν στα λεξικά.
  3. Όλα τα ρήματα ανεξαιρέτως με το πρόθεμα "ξανα-", ενώ αυτά από "ξε-" μόνο εάν βρεθούν αυτούσια στα λεξικά.
  4. Τα επιρρήματα σε -ως μόνο όταν αναφέρονται αυτούσια στα λεξικά.
  5. Τα παραθετικά με την ισχύουσα γραφή της γραμματικής: νεότερος, νεότατος κι όχι νεώτερος, νεώτατος.
  6. Όλες οι ξενικές άκλιτες λέξεις.

Γ. ΜΗ ΔΕΚΤΕΣ ΛΕΞΕΙΣ

Δεν είναι δεκτά:

  1. όλα τα λήμματα που γράφονται, σύμφωνα με τα λεξικά, με αρχικό κεφαλαίο.
  2. τα αρχαία αριθμητικά (λ.χ. ιγ, κδ)
  3. τα αρκτικόλεξα, οι συντμήσεις και οι αχώριστες με παύλα λέξεις.
  4. οι ξενικοί άκλιτοι τύποι που υπάρχουν ως ένα λήμμα και απαρτίζονται από δύο ή περισσότερες λέξεις. π.χ. ΕΡ ΚΟΝΤΙΣΙΟΝ, ΖΙΠ ΚΙΛΟΤ. Αντιθέτως, είναι δεκτοί όταν δίδονται ως μια λέξη π.χ. ΠΙΚΝΙΚ. ή όταν είναι ηχομιμητικά (ΖΙΚ ΖΑΚ).
  5. τα εθνικά, εάν δεν υπάρχουν ως λήμματα με μικρό αρχικό γράμμα, παρ’ ότι σήμερα γράφονται με μικρό όταν έχουν θέση επιθέτου, π.χ. ιταλός γιατρός.

Δ. ΤΥΠΟΙ ΡΗΜΑΤΩΝ

1. Είναι αποδεκτή η αύξηση των παρελθοντικών χρόνων, ακόμη και όταν δεν τονίζεται (ΔΡΟΣΙΣΑ και ΕΔΡΟΣΙΣΑ).

Επίσης είναι δεκτό το ευφωνικό «ε» στο τρίτο πληθ. πρόσωπο του ενεστώτα (ΔΕΝΟΥΝ-ΔΕΝΟΥΝΕ, ΔΡΟΣΙΖΟΥΝ-ΔΡΟΣΙΖΟΥΝΕ), όπως και των παρελθοντικών χρόνων (ΔΡΟΣΙΣΑΝ-ΔΡΟΣΙΣΑΝΕ, ΔΡΟΣΙΖΑΝ-ΔΡΟΣΙΖΑΝΕ, ΔΡΟΣΙΣΟΥΝ-ΔΡΟΣΙΣΟΥΝΕ)

Έτσι, όταν το ρήμα δέχεται αύξηση «ε», έχουμε 4 δεκτούς τύπους στο γ΄ πληθ. πρόσωπο της οριστικής του αορίστου και του παρατατικού:

ΕΔΕΣΑΝ-ΔΕΣΑΝ-ΔΕΣΑΝΕ και ΕΔΕΣΑΝΕ,

ΕΔΕΝΑΝ-ΔΕΝΑΝ-ΔΕΝΑΝΕ και ΕΔΕΝΑΝΕ,

ΔΡΟΣΙΣΑΝ-ΕΔΡΟΣΙΣΑΝ-ΔΡΟΣΙΣΑΝΕ και ΕΔΡΟΣΙΣΑΝΕ,

ΔΡΟΣΙΖΑΝ-ΕΔΡΟΣΙΖΑΝ-ΔΡΟΣΙΖΑΝΕ και ΕΔΡΟΣΙΖΑΝΕ.

2. Για τα σύνθετα ρήματα που παίρνουν

εσωτερική αύξηση, ακολουθούνται οι συ-στάσεις των βοηθημάτων, δηλαδή:

Ο παρατατικός "ακολουθεί" τον αόριστο, δηλαδή εάν το ρήμα παίρνει εσωτερική αύξηση στον αόριστο, τότε παίρνει υποχρεωτικά και στον παρατατικό:

ΕΜΠΝΕΩ-ΕΝΕΠΝΕΥΣΑ-ΕΝΕΠΝΕΑ.

Το αντίστοιχο ισχύει όταν δεν παίρνει εσωτερική αύξηση ή όταν έχει διπλούς τύπους, με και χωρίς αύξηση:

ΔΙΑΛΥΣΑ-ΔΙΑΛΥΑ, ΔΙΕΛΥΣΑ-ΔΙΕΛΥΑ.

Είναι προφανές ότι εάν το ρήμα παίρνει εσωτερική αύξηση, δεν παίρνει και από μπροστά: ΔΙΕΡΡΕΥΣΑ, ΔΙΕΡΡΕΑ. Όχι όμως ΕΔΙΕΡΡΕΥΣΑ, ΕΔΙΕΡΡΕΑ. Ναι το ΔΙΕΛΥΣΑ, όχι το ΕΔΙΕΛΥΣΑ. Δεκτό το ΕΔΙΑΛΥΣΑ.

3. Οι τύποι του παθητικού αορίστου σε -θηκα είναι αποδεκτοί μόνο εάν υπάρχουν στα βοηθήματα (συνήθως στο λεξικό Μπαμπινιώτη): ΠΑΙΧΤΗΚΑ & ΠΑΙΧΘΗΚΑ, ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΗΚΑ & ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΘΗΚΑ.

Ομοίως για το απαρέμφατο και, φυσικά, για την υποτακτική αορίστου: ΠΑΙΧΤΕΙ & ΠΑΙΧΘΕΙ, ΠΑΙΧΤΟΥΝ & ΠΑΙΧΘΟΥΝ.

4. Δεν είναι δεκτός ο παρατατικός με κατάληξη –αγα, εκτός εάν ρητά αναφέρεται σε λεξικό / βοήθημα.

5. Δεν είναι δεκτός ο τύπος της υποτακτικής σε -ης, –η. (δένης, παίζης), παρά μόνο όταν τα βοηθήματα το ορίζουν ρητώς.

6. Οι μετοχές (εκτός από τις δεκτές της δημοτικής σε -οντας, -ώντας) είναι δεκτές μόνο όταν υπάρχουν στα βοηθήματα.

Έτσι, μπορεί κανείς να βρει τη μετοχή «τρέχων, -ουσα,-ον», όχι όμως και το "λύων,-ουσα,-ον".

Το ίδιο ισχύει και για τις μετοχές του παθητικού ενεστώτα (λεγόμενος, εργαζόμενος) αλλά και τις αρχαιοπρεπείς (εκληφθείς, -είσα, -έν).

7. Είναι δεκτοί οι τύποι του α’ πληθ. προσώπου και της υποτακτικής αορίστου σε -ομε (ΕΧΟΥΜΕ & ΕΧΟΜΕ, ΠΑΙΖΟΥΜΕ & ΠΑΙΖΟΜΕ, ΠΑΙΞΟΥΜΕ & ΠΑΙΞΟΜΕ).

8. Είναι δεκτή η δύσχρηστη προστακτική του παθητικού ενεστώτα (β’ ενικό) σε -ου, όλων ανεξαιρέτως των ρημάτων με α’ πρόσωπο σε -ομαι (ΔΙΑΛΥΟΜΑΙ-ΔΙΑΛΥΟΥ, ΔΡΟΣΙΖΟΜΑΙ-ΔΡΟΣΙΖΟΥ).

9. Τα λιγοστά ρήματα στα οποία δεν δίνεται αόριστος από τα βοηθήματα, ούτε γίνεται κάποιο σχόλιο (λ.χ. ΧΕΩ), είναι δεκτά μόνο με το ενεστωτικό τους θέμα (ενεστώτα και παρατατικό).

Ε. ΑΛΛΑ ΘΕΜΑΤΑ

1. Οι λέξεις που σημειώνονται ως "λόγιες" κλίνονται κανονικά.

Οι λέξεις - όχι της δημοτικής - που απαντώνται μόνο σε συγκεκριμένες φράσεις, δεν κλίνονται: είναι δεκτοί μόνον οι κλιτικοί τύποι που συναντώνται αυτούσιοι, π.χ. από τη φράση "ΑΠΟΡΙΑ, ΨΑΛΤΟΥ ΒΗΞ" είναι δεκτός ο τύπος ΒΗΞ, κανείς όμως άλλος τύπος της λέξης. Οι υπόλοιπες "αρχαιοπρεπείς" κλίνονται με τους κανόνες της δημοτικής εκτός αν τα λεξικά ορίζουν διαφορετικά.

2. Είναι αποδεκτοί αρχαίοι τύποι που έχουν επιβιώσει σε φράσεις, λ.χ. η λέξη "ΠΟΛΛΩ" από τη φράση "ΟΥΚ ΕΝ ΤΩ ΠΟΛΛΩ ΤΟ ΕΥ" βρίσκεται στο λήμμα ΕΥ.

3. Όταν υπάρχει διαφωνία των λεξικών ως προς την εγκυρότητα μιας λέξης, τότε η λέξη λαμβάνεται ως έγκυρη και αποδεκτή, αρκεί να υποστηρίζεται από ένα τουλάχιστον βοήθημα-λεξικό.

4. Όταν μια λέξη έχει διπλή ορθογραφία (λ.χ. αυγό και αβγό), αυτή η διπλή ορθογραφία γίνεται δεκτή και σε όλους τους τύπους που παράγονται από τη λέξη αυτή ακόμη κι αν δεν υπάρχουν ως αυτούσια λήμματα και με τις δύο γραφές (αυγίλα και αβγίλα, αυγούλι και αβγούλι).

5. Τα υποκοριστικά σε -άκι δεν έχουν γενική πτώση (ΖΩΑΚΙ). Αυτά σε -άκος, δεν έχουν πληθυντικό (ΥΠΝΑΚΟΣ). Τα μεγεθυντικά σε -άρα(ς), -ακας, -αρος (ΜΑΤΑΡΑ, ΨΑΡΑΚΑΣ) και τα υποκοριστικά σε -ούλα, -ίτσα, -άκα, (ΖΩΟΥΛΑ) δεν έχουν γενική πληθυντικού.

6. Είναι δεκτές οι λέξεις των πινάκων των λεξικών με νομίσματα, ονομασίες, βαθμών, ανέμων, κλπ.

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Όμιλος Σκραμπλ Αθηνών-Πειραιώς

Καφέ Άλικο, Αγίου Δημητρίου 16, 10554

Ψυρρή 1ος όροφος

Τηλ: 6987794671 - 6974352725

Email: omilos.scrabble.a.p@gmail.com

<p><p><p><p><p><p>"""</p>"</p>"</p>"</p>"</p>"</p>"

ΩΡΑΡΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

Τετάρτη: 17:00 - 21:00

Σάββατο: 17:00 - 20:00

Κυριακή: 17:00 - 21:00